Boa viaxe Gran Karlotti!, por Patricia Hermida

 







O escritor asentado en Ferrol traballou dous anos nun circo, cruzou o Irán do Sha Pahlevi, loitou contra o franquismo, estivo 70 veces detido. E ao final creou a Semana da Poesía Salvaxe: revolución na rúa contra a mediocridade. “A miña poesía nace dunha Gran Viaxe, onde comprendín que podía vivir sen cartos”.”Escribo poemas para os amigos, panfletos para os inimigos”

O Gran Karlotti protagoniza a mellor versión do poema ‘Ítaca’. A súa vida é unha fermosa viaxe, longa e chea de coñecemento. Non tivo medo de Poseidón, transformado nun gris policía franquista durante as súas múltiples estancias en comisaría. Amou mulleres, tivo experimentos lisérxicos e mercou fermosas mercadorías. Cruzou o mundo, sempre sen présas. E ao final Ferrol convertiuse na súa particular Ítaca, onde botou a áncora coas riquezas do camiño.

No fondo do bar Tupinamba agarda Karlotti. O poeta non cre no diñeiro, só cre na palabra como arma contra a mezquindade. E baixo os seus ollos sorrintes dispáranse os recordos como pompas de xabón: loitou contra o franquismo, estivo 70 veces detido nos últimos anos da ditadura, traballou dous anos nun circo italiano, cruzou o mundo e desembarcou en Ferrol case como un veterán de guerra. Na cidade naval, eterno campo obreiro de batalla, montou a Semana da Poesía Salvaxe con Guillermo Ferrández. E en oito edicións, levou a poesía ás quioscos de música, os mercados de abastos, as tascas onde as penurias se alegran con viño. Ata cando era detido pola poesía franquista, Karlotti tiña claro o seu modo de vida: “De profesión, poeta”.

 

A súa traxectoria vital e profesional pasa dúas veces por Ferrol.

Cando era neno, vivín aquí dous anos. O meu pai é de Villafranca do Bierzo pero eu nacín en Maside,cerca de Carballiño. El era representante das máquinas de coser Singer, mudámonos a Lugo para ter estudos e rematamos en Ferrol. Curiosamente voltei 50 anos despois cando a miña muller Elena pediu traslado ao instituto. E en Ferrol montei con Guillermo Ferrández a Semana da Poesía Salvaxe, para levar a palabra á rúa e escapar dos elitismos.

As súas inquedanzas poéticas e políticas nacen no León e o Valladolid do franquismo.

O meu pai marchou a Valladolid como representante da Singer para toda Castela. Empecei a estudar Enxeñería e despois Maxisterio, empecei a sufrir expedentes e detencións polas miñas relacións co Partido Comunista. Escapei a León e alí lembro a primeira folga estudantil, onde botaron a un compañeiro pola ventá. Eu era maoísta, e sempre anarquista. Por aquel entón criamos na insurrección armada contra o franquismo, agora por suposto queda suspendida calquera relación coa violencia. Rematei a carreira universitaria, exercín un ano de mestre en Valladolid pero comprendín que non comulgaba co sistema educativo franquista de finais dos 60.

 

Que supuxo esa certeza na súa vida?

Decidín que nunca viviría de profesor, e que por iso podería escribir para sempre… pero sen gañar cartos coa poesía. A única vez que me declarei poeta foi cando me detivo a Policía e me aplicou a Lei de Vagos e Maleantes. Os axentes pensaban que era un axitador profesional con 300.000 pesetas ingresadas dende China. E cando me preguntaron a profesión na comisaría, declarei que era poeta. Eu acababa de escribir un libro sobre Kropotkin, e o da Brigada Política Social dixo que coñecía a este pensador político. Daba vértigo que os policías fosen tan bipolares.

Cantas veces estivo detido naqueles anos?

Ata 70 veces, con detencións que non duraban máis de tres días. Marchei a León e a Ourense, sempre por motivos políticos. Corría o ano 68, os militantes tíñamos 18 anos pero sempre apostamos por vivir ata as últimas consecuencias. Andrés Trapiello fala daqueles tempos como os días escuros. Pero para min son os luminosos días escuros, porque nunca deixamos de vivir. Eran tempos durísimos, pero fumábamos, tíñamos acceso aos primeiros LSD e éramos militantes clandestinos.

Viviu a fondo, como hai que facelo a esa idade

Os que pensan nos tempos clandestinos da militancia comunista teñen unha idea de escuridade. Moitos burócratas pasaron da extrema esquerda ao poder co PSOE. Outros moi brillantes acabaron no anarquismo, pero nunca deixaron de vivir intensamente. Sacábamos revistas de literatura, coñecíamos o teatro europeo… todo cunha cultura autodidacta e caótica.

Con poucos cartos, un pode vivir grandes experiencias.

Tíñamos un pequeno piso compartido. Coas folgas do 71 os salarios no metal podían chegar ás 300.000 pesetas. Perdías o traballo pero co ingresado podías estar cinco meses sen currar. Tras anos terribles, grazas á loita acadábamos avances laborais. Cos cartos dun compañeiro vivíamos todos, tíñamos para comer e nos emborrachábamos nas tascas dos obreiros. Alí coñecín a moitos exiliados interiores de Valladolid.

Ese Valladolid de loita clandestina racha coa imaxe de cidade gris?

Gris e fascista, con aquel titular de Fachadolid da revista Interviu. Pero foron luminosos días escuros, non durmíamos porque xogábamos a facer teatro. Estábamos comprometidos, detidos, clandestinos… pero os amores eran radiantes e compartimos. Coñecimos a Artaud, a Van Gogh, a Sartre. Especialiceime nos Panteras Negras, amigos de Suiza traían discos de jazz… En 1973 deixo de militar oficialmente no Partido Comunista, pero continúo ata agora vinculado á loita política.

E onde traballa durante eses anos?

Sobre todo en empresas de montaxes, como oficial de segunda ou terceira, de axudante de soldador… un modo moi libre de gañar cartos. Como moito durei catro meses en cada empresa. E de paso aumentabas o teu compromiso coa loita obreira para certos logros, como gañar tempo para comer.

Traballaba para fomentar esa loita obreira?

Estaba inmerso nese territorio obreiro. Ata 1974 gañamos grandes loitas. Paradóxicamente, dende 1981 pérdense logros de modo acelerado. E dende Felipe González, todo vai para atrás. O PSOE nunca apareceu na clandestinidade ou na Universidade. Pero apareceu en Suresnes, apoiado por millóns de marcos da socialdemocracia alemana para facer a Transición española. O PSOE tivo aí un papel radical e terrible, calou as reivindicacións máis claras. Impediu unha democracia máis real.

E no medio desas loitas políticas, aparece na súa vida a Gran Viaxe?

Despois de catro anos de traballar nunha oficina, o meu amigo Javier pediu a liquidación e decidimos marchar a Praga 20 días. Tíñamos 150.000 pesetas e gastamos a metade na despedida en Valladolid. En Italia, decidimos coller un barco para o Pireo. Eu tiña 25 anos, non me importaba nada, non tiña medo e non quería algo sólido para o futuro. Nunca chegamos a Praga. Os 20 días convertíronse en dous anos, e acabamos na India. E polo medio, traballamos un ano nun circo italiano. Todo comezou en Grecia, onde unha parella nos falou de Creta. Percorrimos os seus 50 quilómetros nun burro. Non tíñamos cartos para saír da illa. Pero a viaxe xa se convertira no obxectivo.

Como no poema de Kavafis?

Pois así empezou a miña poesía, coa necesidade de contar esa viaxe. Teño eses dous anos gardados como algo valioso e épico. Dende Creta marchamos a Tesalónica, para coñecer o monte Athos dos ortodoxos: cunha península con 21 mosteiros onde podíamos pasar un mes entre monxes. Para o monte Athos tiñas que pedir pasaporte, só deixaban pasar a animais machos. E ao final só nos permitiron estar tres días, nos que percorrimos os 21 mosteiros. Regresamos a Tesalónica sen un peso, comíamos nas universidades pero non chamamos a Valladolid para pedir cartos. Catro meses despois, un antigo xogador de fútbol ourensán fichado no Panathinaikos deunos mil pesetas e recomendounos ir a un circo italiano que daba traballo. Ao chegar alí nos preguntaron se éramos autistas, dixemos que non. Ao final querían saber se sabíamos conducir. Non tíñamos carnet e nos contrataron de limpadores. E enchímonos de felicidade.

Como era a vida no circo?

O primeiro día recollíamos cada colilla e nos invitaron a cervexas. As caravanas tiñan sete cabinas, cada unha con tres literas. Acabamos medio borrachos, entramos a durmir e nos espertaron berros en árabe: a maioría dos traballadores eran exipcios que xa estaban desmontando o circo. Tomamos Centramina e empezamos a traballar. Regresamos a durmir e cando espertamos xa formábamos unha caravana quilométrica, en dirección a Belgrado. A viaxe convertiuse nunha película de amores pola Yugoslavia comunista de Tito, con catro meses onde os árabes ligaban con rapazas e eran perseguidos pola policía. Volvimos a Italia. O circo, onde traballaban 300 persoas, era contratado polo Sha de Persia e nos elexiron para ir a Teherán. Tras traballar noutro circo sobre xeo en Milán e Venecia, chegamos a Irán en plena caída do Sha. Asistimos á morte de 900 persoas ametralladas no Bazar de Teherán, en plena revolución. Os cadáveres foron colocados na praza principal cun cartel co número de balas. Formouse unha cola dun millón de persoas para recoñecer aos familiares. Por cada cadáver, a familia pagaba 800 rupias de gasto para o Estado. Por Afganistán pasamos dúas veces, asistimos á subida dos partidos comunistas e despois a como Estados Unidos armaba aos talibáns.

As súas vivencias serven para explicar o mundo actual?

O de Grecia é unha esquilmación organizada pola UE ao servizo do capital americano. A ruína da Europa do Sur búscase para poñer eses países á venda á baixa. En Grecia, a UE pide que poñan todo nunha bolsa para privatizar: a educación, as illas…

Que pasa cando ata tes que privatizar literalmente o teu país?

É unha humillación tremenda, non pode haber un intelectual que ampare esa miseria organizada.

Na súa Gran Viaxe comprobou o poder dos EEUU?

Un poder devastador e falso, porque non expandiu a democracia por ningún lado. Só protexeu as súas fontes de materia prima. E tras vivir as guerras da India, regresei á República Federal Alemania e dinme conta de que existía a policía. Atopáronme unha pipa de 700 miligramos de cinza de opio. Tropecei coa realidade. Non tiven esa sensación de vixianza policial ata regresar a Europa: unha policía que te condicionaba a vida. E de aí saiu outro libro de poemas: “Todos os xoves salvo a lúa”, que nace dunha frase de Onetti. Son 60 poemas que nacen de notas da viaxe. É a viaxe de todas as viaxes.

Pero esa viaxe non cambiou a súa forma de ser…

Ao contrario, axudoume a reafirmar a miña personalidade. Amosoume que debo continuar sendo a mesma persoa. Tiven claro que nunca tería unha profesión, que tería o oficio de vivir. Para min, a escritura non é unha profesión senón estar cos amigos. Toda poesía está comprometida coa vida de modo radical. A poesía é fermosa porque axuda a soportar a mezquindade do poder.

Esa forma de vida implica renuncias?

Renuncias dende o primeiro momento, porque non me interesa o diñeiro para nada. Vivín cos meus recursos, traballei no bar ‘El Largo Adiós’ en Valladolid (homenaxe a Chandler) e despois montei ‘El Farolito’ (homenaxe a Malcolm Lowry). {Nota da entrevistadora: os dous bares continúan sendo referencias históricas da noite vallisoletana, e algúns artigos xornalísticos lembran con moito cariño a Karlotty}

Viviu o Madrid da Movida, pero quedou desencantado cos que saíron triunfantes.

En Madrid tiven relación con Malasaña e Puerta del Sol, coas vangardas da Movida. Pero critico esa Movida porque foi comercializada e adoptada polo poder. Debemos falar dos mortos, dos que quedaron nas cunetas como Eduardo Haro Ibars. Foi unha xeración perdida: moitos fillos da alta burguesía, e moitos anónimos. Sabina non é do meu gusto porque só se adica a facer cartos, parece a Pantoja: adicado a amasar diñeiro que é o máis fácil do mundo porque só tes que adicarlle tempo. Da Movida habería que reivindicar mil veces a Germán Coppini, persoa con misterio que despois tivemos na Semana da Poesía Salvaxe. Por iso é boa a cultura: porque axuda a ser impermeable ante a mezquindade do poder. Coñecín a Ana Curra (Parálisis Permanente, Alaska y Los Pegamoides, compañeira de Eduardo Benavente) que é a mesma gran muller de hai 25 anos, a Javier Krahe que me adicou a xenerosidade do seu tempo. Sabina é todo o contrario a eles porque para facer cartos só hai que ser un pouco desvergonzado. E eu teño todo o tempo do mundo pero para escribir poemas: poemas para os amigos, panfletos para os inimigos.

Os fillos tampouco fixeron de Karlotti un home materialista.

Cando tiven os dous fillos coa miña primeira muller, tampouco quedei atado aos cartos. Traballei comercializando pedras preciosas e sedas dende a India. Quedei enganchado a ese país e sobre todo a Afganistán, por onde pasa a ruta do opio: o pobo máis fermoso pola súa dignidade e orgullo. En constante destrucción por ser peza clave no puzzle entre Asia, Oriente e Europa. E despois do divorcio, coñecín a Elena que me ordenou o mundo, e que me ama tal e como sou.

Iso soa ao Paraíso!

Por iso vivo como quero. Vivimos do salario da miña muller, non nos interesa gañar máis cartos. Estar con ela é o paraíso.

E esa felicidade complétase coa Semana da Poesía Salvaxe.

A Semana da Poesía Salvaxe nace en Ferrol da necesidade de achegar a poesía á rúa. Coñezo a Guillermo Ferrández e levamos a poesía á xente. A poesía non é elitista, por iso as persoas deben tomar a palabra. Empezamos a facer lecturas de poemas na biblioteca: Cesare Pavese, César Vallejo. Apareceu Marcos Lorenzo como asesor cultural no bipartito de PSOE e IU, no ano 2007. Fixémonos amigos e decidimos levar a poesía á rúa. Eses poemas provocan ondas na xente. Ningún poeta me fallou e todos viñeron a Ferrol. Chegamos ao oitavo ano, a pesar dos problemas co anterior Goberno local do PP. E temos formada unha fraternidade poética sen condicións, onde só impera o amor pola poesía.

 

E a longa viaxe de Karlotti continúa. Acaba de chegar de París, onde viven os seus fillos. Marcha coa súa muller rumbo a outros espazos de felicidade por Galicia adiante. Poucas veces coñecín a un home tan libre.

 

domingo 24 xaneiro 2016

En poesia salvaxe | | Permalink






os comentarios foron deshabilitados.
Greenpeace. Eu son Antinuclear